Spor sırasında yüz ve çene bölgesi darbelere açık alanlardan biridir. Futbol, basketbol, voleybol gibi takım sporlarında, dövüş sporlarında, bisiklet ve paten gibi aktivitelerde top çarpması, dirsek teması veya düşme sonucunda dişlerde kırılma, dişin yerinden oynaması veya yerinden çıkması ve dudak-yanak yaralanmaları görülebilir. Sporcu ağız koruyucusu (sporcu diş plağı), bu tür yaralanma risklerini azaltmak amacıyla spor …

Dt. Oya Kılıçoğlu Torun
Dt. Oya Kılıçoğlu Torun

Diş Hekimi Oya Kılıçoğlu Torun, Ankara’nın Çankaya ilçesinde bulunan Özel Nenehatun42 Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği’nin kurucusudur

Paylaş:

Spor sırasında yüz ve çene bölgesi darbelere açık alanlardan biridir. Futbol, basketbol, voleybol gibi takım sporlarında, dövüş sporlarında, bisiklet ve paten gibi aktivitelerde top çarpması, dirsek teması veya düşme sonucunda dişlerde kırılma, dişin yerinden oynaması veya yerinden çıkması ve dudak-yanak yaralanmaları görülebilir.

Sporcu ağız koruyucusu (sporcu diş plağı), bu tür yaralanma risklerini azaltmak amacıyla spor sırasında dişlerin üzerine takılan koruyucu bir aparattır. Bu yazıda ağız koruyucularının nasıl çalıştığını, türlerini ve kimlerin kullanması gerektiğini ele alıyoruz.

Sporcu Ağız Koruyucusu Nasıl Çalışır?

Darbe doğrudan dişlere geldiğinde, kuvvet tek bir noktada yoğunlaşarak diş kırıklarına veya dişin yuvasından çıkmasına (avulsiyon) neden olabilir. Ağız koruyucusu, gelen darbenin bir kısmını emer ve kuvveti daha geniş bir alana yayar. Böylece darbenin dişler üzerindeki etkisi azalabilir.

Koruyucu aynı zamanda dudak ve yanak içini dişlerin keskin kenarlarından korur ve darbe anında alt ve üst dişlerin birbirine sert şekilde çarpmasını azaltmaya yardımcı olur.

Kimler Kullanmalı?

  • Temaslı Spor Yapanlar: Boks, kick-boks, dövüş sporları, ragbi, hokey, futbol ve basketbol gibi temas ve darbe riskinin yüksek olduğu sporları yapanlar.
  • Düşme Riski Olan Aktiviteler: Bisiklet, paten, kaykay ve benzeri aktiviteler.
  • Çocuk ve Genç Sporcular: Büyüme dönemindeki çocuklarda ve gençlerde dişlere ve çevre dokulara gelebilecek darbelere karşı koruyucu kullanımı önerilir.
  • Diş Teli Kullananlar: Ortodontik tedavi gören sporcularda darbe, braketlerin dudak ve yanak içini yaralamasına neden olabilir. Bu kişilerin uygun koruyucu konusunda hekimine danışması önemlidir.

Ağız Koruyucu Türleri

  • Hazır Koruyucular: Standart boyutlarda satılır. Ağza tam oturmayabilir ve kullanım sırasında rahatsızlık verebilir.
  • Kaynatılıp Şekillendirilen Koruyucular: Sıcak suda yumuşatılıp ağızda ısırılarak şekillendirilir. Hazır olanlara göre daha iyi uyum sağlayabilir; ancak kalınlığı her bölgede eşit olmayabilir.
  • Kişiye Özel Koruyucular: Dişlerin ölçüsü alınarak kişiye özel olarak hazırlanır. Ağıza daha iyi oturur, konuşma ve nefes almayı daha az etkiler. Kalınlığı yapılan spora göre planlanabilir.
KriterHazır KoruyucularKişiye Özel Koruyucular
UyumStandart boyut, gevşek olabilirKişinin dişlerine göre hazırlanır
KonforAğızda tutmak için çene sıkmak gerekebilirKonuşma ve nefes almayı daha az etkiler
KalınlıkHer bölgede eşit olmayabilirSpor türüne göre planlanabilir
KenarlarKaba olabilir, yanak ve dudağı tahriş edebilirKenarları düzeltilir

Kullanım ve Bakım

  • Her kullanımdan sonra soğuk su ile durulanmalı ve temizlenmelidir.
  • Sıcak suda yıkanmamalı ve güneş altında bırakılmamalıdır; şekli bozulabilir.
  • Havalandırmalı bir saklama kutusunda muhafaza edilmelidir.
  • Yıpranma, yırtılma veya uyumsuzluk fark edildiğinde yenilenmesi gerekebilir. Çocuklarda dişler ve çene büyüdükçe koruyucunun yeniden hazırlanması gerekebilir.

Spor Sırasında Diş Kırılır veya Yerinden Çıkarsa

Diş kırıldığında kırık parça bulunabiliyorsa saklanmalıdır. Kalıcı bir diş tamamen yerinden çıktıysa, dişe kök kısmından tutulmadan taç kısmından tutularak alınmalı, süt veya tuzlu su gibi uygun bir ortamda saklanmalı ve en kısa sürede diş hekimine başvurulmalıdır. Bu durumlarda zaman önemlidir.

Sonuç

Sporcu ağız koruyucuları, spor sırasında dişlere ve ağız içi dokulara gelebilecek darbelerin etkisini azaltmaya yardımcı olan bir önlemdir. Özellikle temaslı spor yapanlar ve çocuk sporcular için kullanımı önerilir. Hangi tür koruyucunun uygun olduğu, yapılan spora ve kişinin ağız yapısına göre diş hekimiyle birlikte değerlendirilebilir.

Gece kullanılan diş plakları hakkında bilgi için diş sıkma çene eklemini etkiler mi yazımızı inceleyebilirsiniz. Çankaya Gaziosmanpaşa’daki polikliniğimizde uygulanan çocuk diş tedavileri hakkında bilgi almak için çocuk diş hekimliği sayfamıza bakabilirsiniz.

Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; size uygun tedavi muayene sonrasında belirlenir.

Son güncelleme: 1 Kasım 2026

Bize Sorularınızı İletin

Hemen Cevaplayalım!


Son Yazılar