Dişlerinizi her gün düzenli fırçalasanız bile, özellikle alt ön dişlerin arka yüzünde zamanla sarımsı veya kahverengimsi sert bir tabaka oluştuğunu fark edebilirsiniz. Bu tabaka diş taşıdır ve fırçalamayla çıkmaz. Diş taşı temizliği, diş hekimliğinde en sık yapılan işlemlerden biri olmasına rağmen hakkında hâlâ pek çok yanlış bilgi dolaşıyor. Bu yazıda diş taşının neden oluştuğunu, temizliğin …
Dişlerinizi her gün düzenli fırçalasanız bile, özellikle alt ön dişlerin arka yüzünde zamanla sarımsı veya kahverengimsi sert bir tabaka oluştuğunu fark edebilirsiniz. Bu tabaka diş taşıdır ve fırçalamayla çıkmaz. Diş taşı temizliği, diş hekimliğinde en sık yapılan işlemlerden biri olmasına rağmen hakkında hâlâ pek çok yanlış bilgi dolaşıyor. Bu yazıda diş taşının neden oluştuğunu, temizliğin nasıl yapıldığını ve en çok sorulan soruları bir arada bulabilirsiniz.
Diş taşı nedir, neden oluşur?
Ağızda her gün diş yüzeyine yapışan, bakterilerden oluşan yumuşak bir tabaka birikir. Buna plak denir. Plak düzenli fırçalama ve diş ipiyle temizlenmediğinde, tükürükteki mineraller bu tabakanın içine çöker ve plak birkaç gün içinde sertleşmeye başlar. Sertleşmiş bu yapıya diş taşı denir.
Diş taşı en çok tükürük bezlerinin açıldığı bölgelerde, yani alt ön dişlerin iç yüzünde ve üst azı dişlerinin yanak tarafında birikir. Sigara, çay ve kahve tüketimi diş taşının daha koyu renkte görünmesine neden olur. Bazı kişilerde tükürüğün yapısı gereği diş taşı daha hızlı oluşabilir; bu yüzden düzenli fırçalayan biri de zaman zaman temizliğe ihtiyaç duyabilir.
Diş taşı neden temizlenmelidir?
Diş taşı yalnızca görüntüyü etkileyen bir sorun değildir. Pürüzlü yüzeyi bakterilerin tutunması için ideal bir ortam oluşturur ve diş etini sürekli tahriş eder. Temizlenmediğinde sırasıyla şu sorunlara yol açabilir:
Diş eti iltihabı (gingivitis): Diş etlerinde kızarıklık, şişlik ve fırçalarken kanama görülür. Bu aşama, diş taşı temizlendiğinde ve ağız bakımı düzeltildiğinde genellikle geri döner.
Diş eti hastalığı (periodontitis): İltihap ilerlediğinde dişi çevreleyen kemik etkilenmeye başlar. Diş eti çekilir, dişler zamanla sallanabilir. Bu aşamada kaybedilen kemik kendiliğinden geri gelmez.
Ağız kokusu: Diş taşının altında ve çevresinde biriken bakteriler, kalıcı ağız kokusunun en sık nedenlerinden biridir.
Diş taşı temizliği nasıl yapılır?
İşlem genellikle ultrasonik cihazlarla yapılır. Cihazın ucu yüksek frekansta titreşerek diş taşını diş yüzeyinden ayırır, aynı anda püskürtülen su ise bölgeyi soğutur ve kalıntıları uzaklaştırır. Ulaşılması zor alanlarda el aletleriyle ince temizlik yapılabilir.
Temizliğin ardından dişlerin yüzeyi cilalanır (polisaj). Bu adım, diş yüzeyini pürüzsüz hale getirerek yeni plak birikimini yavaşlatır ve çay, kahve gibi kaynaklı yüzeysel lekeleri de azaltır.
Diş taşı yalnızca diş eti çizgisinin üzerinde değil, diş etinin altına doğru da birikmiş olabilir. Bu durumda daha derin bir temizlik gerekir ve hekim, hastanın konforu için bölgesel uyuşturma yapabilir. Hangi yöntemin gerektiği muayenede belirlenir.
Diş taşı temizliği dişlere zarar verir mi?
Bu, en sık sorulan sorulardan biridir ve cevabı hayırdır. Doğru teknikle yapılan diş taşı temizliği diş minesini aşındırmaz, dişleri inceltmez ve diş yapısına zarar vermez.
Bu endişenin birkaç kaynağı vardır. Temizlikten sonra bazı kişiler dişlerinin arasının açıldığını hisseder. Aslında bu boşluklar daha önce de vardı; diş taşı bu aralıkları doldurduğu için fark edilmiyordu. Benzer şekilde, işlem sonrası kısa süreli hassasiyet de dişin zarar gördüğünü değil, diş taşının örttüğü yüzeylerin yeniden ağız ortamıyla temas ettiğini gösterir. Diş eti iltihabı nedeniyle şişmiş olan diş etleri de temizlikten sonra iyileşip sıkılaştıkça çekilmiş gibi görünebilir.
İşlem sonrası nelere dikkat edilmeli?
İşlemden sonraki birkaç gün içinde sıcak ve soğuğa karşı hafif hassasiyet ve fırçalama sırasında az miktarda kanama olabilir. Bu belirtiler genellikle kısa sürede azalır.
İlk birkaç saat çok sıcak veya çok soğuk yiyecek ve içeceklerden uzak durmak, ilk gün çay, kahve ve sigarayı mümkün olduğunca sınırlamak faydalı olur. Diş etlerinizde kanama olsa bile fırçalamayı bırakmamanız önemlidir; yumuşak bir fırçayla nazikçe fırçalamaya devam etmek diş etlerinin iyileşmesine yardımcı olur. Hassasiyet bir haftadan uzun sürerse diş hekiminize danışmanız gerekir.
Yeniden oluşumunu yavaşlatmak için neler yapılabilir?
Diş taşı oluşumunu tamamen engellemek her zaman mümkün olmasa da önemli ölçüde yavaşlatabilirsiniz. Günde iki kez en az iki dakika boyunca fırçalamak, diş aralarını diş ipi veya ara yüz fırçasıyla temizlemek ve florürlü diş macunu kullanmak temel adımlardır. Alt ön dişlerin iç yüzü gibi diş taşının sık biriktiği bölgeleri fırçalarken özellikle dikkat etmek de fark yaratır. Sigarayı bırakmak ise hem diş taşı birikimini hem de diş eti hastalığı riskini azaltır.
Sıkça Sorulan Sorular
Diş taşı temizliği ne sıklıkla yapılmalı?
Çoğu kişi için 6 ayda bir yapılan kontrollerde diş taşı durumu değerlendirilir ve gerekirse temizlik yapılır. Diş taşı hızlı oluşan, sigara kullanan veya diş eti hastalığı olan kişilerde bu aralık daha kısa olabilir. Sizin için uygun sıklığı diş hekiminiz belirler.
Diş taşı temizliği acıtır mı?
Yüzeysel diş taşı temizliği çoğu kişi için ağrılı değildir; hafif bir titreşim ve su hissedilir. Diş etleri iltihaplı olan veya hassas dişlere sahip kişilerde rahatsızlık hissi olabilir. Bu durumda hekiminiz bölgesel uyuşturma uygulayabilir.
Diş taşı temizliği ne kadar sürer?
Diş taşının miktarına ve dağılımına göre değişmekle birlikte, standart bir temizlik genellikle tek seansta tamamlanır. Diş eti altına yayılmış yoğun diş taşı varsa temizlik birkaç seansa bölünebilir.
Diş taşı evde temizlenebilir mi?
Sertleşmiş diş taşı fırça, diş macunu veya ev yöntemleriyle çıkarılamaz. İnternette önerilen sivri aletlerle kazıma veya aşındırıcı karışımlar kullanmak diş etine ve diş minesine zarar verebilir. Evde yapabileceğiniz en iyi şey, plağın diş taşına dönüşmesini düzenli bakımla önlemektir.
Hamilelikte diş taşı temizliği yapılabilir mi?
Evet. Hamilelikte hormonal değişiklikler nedeniyle diş eti iltihabı sıklaşabildiği için ağız bakımı bu dönemde daha da önemlidir. Diş taşı temizliği hamilelikte yapılabilir; özellikle ikinci üç aylık dönem rutin işlemler için en rahat dönem olarak kabul edilir. Muayene sırasında hamile olduğunuzu hekiminize mutlaka belirtin.
Temizlikten sonra diş etim neden kanıyor?
Diş taşının uzun süre tahriş ettiği diş etleri iltihaplıdır ve kolayca kanar. Temizlikten sonraki birkaç gün içinde hafif kanama normaldir. Düzenli ve nazik fırçalamayla diş etleri iyileştikçe kanama azalır. Kanama bir haftadan uzun sürerse hekiminize başvurun.
Diş taşı temizliği dişleri beyazlatır mı?
Diş taşı temizliği ve ardından yapılan cilalama, dişlerin üzerindeki yüzeysel lekeleri ve renkli diş taşını uzaklaştırdığı için dişler daha temiz ve açık renkli görünebilir. Ancak dişin kendi rengini değiştirmez; bu, diş beyazlatmadan farklı bir işlemdir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Ağız ve diş sağlığınıza ilişkin değerlendirme ve tedavi planı, diş hekimi muayenesi sonrasında yapılır.
Bize Sorularınızı İletin
Hemen Cevaplayalım!
